Ba Bảo Bình Định > Chăm sóc gà > Đôi nét về việc chọn gà
Tháng Sáu 3rd, 2020

Đôi nét về việc chọn gà

Bàn luận về vấn đề này là một câu chuyện dài và phức tạp. Ba Bảo tôi đây chơi gà từ năm đôi mươi, năm nay đã chuẩn bị bước qua tuổi 70 rồi vậy mà vẫn còn nhiều thứ chưa biết. Mấy chục năm chơi gà, mua gà, đá gà liên tỉnh vậy mà đến nay chỉ gặp đôi ba con gà như ý. Mãi đến năm 63 tuổi mới gặp long biên, 64 tuổi mới gặp lưỡng nhãn và ở độ tuổi 65 mới gặp được nhím kê. Đó là chưa kể đến những con gà không có điểm gì đặc biệt mà thắng trận liên trường, liên tỉnh… Kể chuyện gà tôi có thể kể 3 ngày 3 đêm chẳng hết. Nhưng có thể khẳng định rằng, gặp gà tài, thần kê, linh kê là một cái duyên, hãy tự biết mình may mắn và trân quý.

Lại nói về chọn gà…

Bản thân tôi đã đọc nhiều sách, thuộc làu thơ Kinh kê từ thời thanh niên, nghiêm thực tế cũng hơn 50 năm nay, nhưng lại chẳng bao giờ dám nói mình giỏi. Nay xin mạn phép viết đôi lời về kinh nghiệm chọn gà đá để chia sẻ với những ai cần. Và, tôi luôn tự nhủ rằng mình lớn tuổi rồi nên cũng không có chủ đích tranh luận hay dạy gì ai!

g7@100x-100

Chọn gà – phải chọn cái gì?

Nhiều người mới tập tành chơi gà hoặc là chơi lâu năm mà không có tính cầu thị liền nói: “Cứ nhìn thế (lối) và chân đá tốt là được – đừng có sách vở quá làm gì”. Nói như vậy chẳng khác người dốt sợ nghe người khác “nói chữ”. Ai chơi gà rồi sẽ có kinh nghiệm, người khôn ngoan sẽ biết kết hợp kinh nghiệm của người xưa với kinh nghiệm của bản thân và khoa học để chọn ra những chiến kê.

Với kinh nghiệm của tôi và những gì học được, tôi sẽ chọn gà theo nguyên tắc sau: NHẤT DÁNG – NHÌ TÔNG – TAM LÔNG – TỨ VẢY!

Nhất dáng!

Tại sao các sư kê lại đề cao Dáng đầu tiên – mà đáng lẽ phải là tông dòng trước mới đúng chứ nhỉ? Tôi xin kiến giải thâm ý của các bậc tiên bối – các đại sư kê như sau! 

Thử hỏi các bạn đã có dòng gà, có phải rằng dù dòng gà có hài lòng hay chưa hài lòng, khi con gà lên chúng ta cũng sẽ lựa trong bầy ra những con đẹp nhất để nuôi hay không? Và hỏi những người chưa có dòng gà nhà, phải đi tìm mua gà để chơi, có phải các bạn tìm con gà dáng đẹp trước hay không? Tất nhiên câu trả lời là có! Thế tại sao lại như vậy? Dáng là cái gì?

Dáng gà là tất cả những gì trên con gà mà chúng ta nhìn thấy hoặc sở được, bao gồm dáng đứng, dáng giọt mưa hay dáng đòn cân… Dáng bao gồm cổ và quản chân. Dáng bao gồm ngón dài hay ngắn, thắc hay thịt, cán thắc hay thịt, chân vuông hay tròn. Dáng bao gồm bộ cánh, xếp hay xệ, lông dài hay ngắn, vai cao hay bằng… Dáng bao gồm đuôi, cuốn đuôi to hay thắc nhỏ. Cựa thì có nhiều loại, độc đinh hay lộc đinh, cựa nhật nguyệt hay cựa đen, cựa đóng cao hay gần thới… Dáng còn phải ẵm gà lên, kiểm tra lường gà có sâu không, dài không, xương hậu môn có khít không… Dáng đứng của cặp chân có vững không, hai quản chân có thẳng không, đuồi có nở không…. Dáng bao gồm cả mồng mặt và mỏ…

Giải thích một cách khoa học thì những đặc điểm nêu trên là về dáng kiểu hình, do gen quy định. Kiểu gen sao thì kiểu hình sẽ như vậy. Các bậc sư kê tiền bối đã quan sát và đúc kết nên kiểu hình nào thường có trên con gà nòi thuần chủng, kiểu hình nào có trên con gà hay. Ẳm con gà lên lường mỏng, nhìn thấy cuốn đuôi nhỏ, cặp chân thịt… mười phần đã lai 4 đến 5 phần. Gà tía lông mã vàng chói, tích trắng là gà pha nhiều đời loại. Một con gà nòi thuần chủng và chiến sẽ có những hình dáng cụ thể màu hầu hết sách gà có viết. Như vậy, đối với chủ dòng và người đi mua gà đều phải chọn dáng làm đầu tiên để tốn ít thời gian và khách quan hơn khi lựa chọn.

Dòng gà hay – không có nghĩa con nào cũng tốt. Nhiều lúc gen lặn gặp nhau sẽ xuất hiện gà dở, gà xấu. Trên thực tế, người đi mua khó lòng biết dòng hay – dòng nào dở, chủ dòng nói thiệt hay lừa…? Vậy, hãy dùng kinh nghiệm nhìn dáng trước rồi xem chân đá sau. Ví như chủ gà đưa con gà ngón ngắn hoặc ngón thịt, mình không cần xem chân đá làm gì uống công. Loại gà ngón ngắn, ít hơn hơn 17 – 18 vảy, ngón thới ít hơn 6 vảy nuôi tốn lúa, nếu thắng độ chẳng qua gặp gà kém lực hoặc gà lai, hoặc là kém tài. nếu có dòng ngón quá ngắn hoặc ngón thịt, chậu to thì nên loại, tìm dòng khác mà nuôi.

Nói tóm lại, nếu biểu ra dáng hình một con gà chuẩn (theo sách) nên chọn nuôi, đó là biểu hiện những tính trạng tốt. Nhưng nhìn dáng đẹp mà đã chọn liền thì thật ra vẫn chưa đủ, nhiều người nhìn con gà thấy khá “hầm hố” mà tưởng là con gà chiến thì đó là sự sai lầm. Chẳng hạn như con gà có bộ móng dài, cong, vảy rồng, nhìn rất dữ tợn thì gà đó thường kém tài, ra trường gặp đừng sợ!

g6@100x-100

Nhì Tông!

Nuôi gà đá phải lấy tông dòng làm gốc, tất cả dáng hình đẹp, vảy viu đẹp, chân đá hay – thế tốt cẳng để làm gì cả – nếu gà không bền. Một con mái dở chúng ta dễ dàng giúp dòng gà nhà hay lên nhờ vào trống tài, nhưng một con mái kém bền thì chẳng thể nào yên tâm mang gà đi đá, gà càng hay thua càng lớn. Nhưng đi mua gà, chúng ta có thể tự chọn một chiến kê, tự chọn dòng thuần chủng. Tuy nhiên, khi đã biết tông dòng mọi việc sẽ dễ dàng hơn để chọn một chiến kê đôi khi chúng ta chỉ cần xem chân đá là đủ rồi. Có thể nói, việc chọn dáng gà là một phần để xác định tông dòng có thuần chủng gà nòi hay không. Vì vậy, Tông dòng đứng sau khi chọn gà không phải vì nó kém quan trọng hơn mà bởi vì nó khó xác định được bằng mắt nhìn mà phải thẩm định bằng thực tế và thời gian. Đó là chưa nói đến việc dòng tốt nhưng gen xấu thể hiện thì phải loại.

Nhìn chung, nuôi gà – đá gà và mua gà phải chọn được dòng gà nòi thuần chủng, bền trước. Từ đó mình sẽ tìm gà hay mà chơi, chơi gà kỵ nhất gà hay mà kém bền, thắng thì ít mà thua thì nhiều.

Tam Lông!

Chọn Lông cũng như việc chọn dáng, có hai mục đích chính! Thứ nhất, là gà nòi thuần chủng sẽ có những màu lông và tính chất lông nhất định. Vì thế, chọn lông là một phần của việc chọn gà thuần chủng, đòi hỏi kinh nghiệm. Lông gà chuẩn thường sẽ rất hay, màu lông đôi khi sẽ đi kèm với tính trạng màu chân… 

Việc chọn màu lông theo cung mệnh chủ kê đã khá lạc hậu. Ở miền Bắc hay nhầm lẫn lông bịp và lông ó. Tôi sẽ đưa ra cách gọi và nhận biết đơn giản để không bị nhầm nữa, gà bịp – hay chính xác là tía bịp. Cách gọi này mô phỏng con gà có màu lông giống con chim bìm bịp. Vậy tía bịp là gà ô mã vàng, lông mã trên lưng và cánh có màu vàng như con bìm bịp. Gà ó có lông giống chim ó, lông con này thường giống lông gà mái, mã cũng mã mái.

Chọn lông các bạn nên đọc sách, viết rất chi tiết!

Tứ Vảy!

Vảy chân gà cũng như Dáng và Lông đều là kiểu hình được quy định bởi kiểu gen. Vì thế, gà nòi tài hay kém sẽ thường biểu hiện trên vảy, điều này không sai. Tuy nhiên, tài nghệ gà chỉ có giá trị khi nó là một con gà thuần chủng gà nòi, nếu không chẳng để làm gì cả. Ra chợ mua con gà thịt cũng có án thiên; gà lai cũng đẻ trứng sinh đôi…

Chúng ta khi chọn gà cần phải tỉnh táo, phân tích nhiều chiều.

Nhiều người quan sát thấy nhiều điều sách viết nhưng không đúng thực tế, liền bảo sách viết sai, không tin nữa, bản thân họ là to nhất, giỏi nhất. Họ đâu biết rằng sách viết cho gà nòi thuần chủng, còn kinh nghiệm thực tế của họ quan sát được là trên những con gà lai nhiều đời. Nhiều người tự hào gà họ thắng đối thủ trong vài ba hồ nước, gà đối thủ chạy kêu oát lát. Mà họ đâu biết rằng họ may mắn gặp loại gà lai hoặc gà bở, thắng lợi đó không hề đáng tự hào. Rồi chủ con gà thua nếu không biết, lại nói gà tôi có án thiên, tứ trụ, huyền trâm, iểm long… Sao lại dở thế? Từ đó có ngộ nhận!

Vậy để chọn con gà tài, các bạn hãy chọn cho mình một con gà thuần chủng gà nòi trước, sau đó chọn chân đá thế thần sau. Chọn tông dòng một phần qua dáng và lông. Bạn nào không có kinh nghiệm xem vảy có thể bỏ qua bước này mà xem trực tiếp chân đá, thế thần (lối). Chọn gà xong, hãy xem thế đá, đòn đá để chọn ra một chiến kê thực thụ. Tuy nhiên, nhiều con gà xổ đá không hay đừng vội loại nó, ví như gà Long Biên. Sách viết “Long Biên chồng tiền mới đá” – không sai đâu! Gà Long Biên đá xổ rất dở nhưng vào độ thì hạ đối thủ chỉ một vài đòn!

Nhất lực nhì tài

“Con gà hay sẽ được nâng tầm hoặc lụi bại trong tay người chủ”. Các bạn đã chọn được gà hay hãy học cácH nuôi. Bản thân tôi đã lớn tuổi không chăm được như xưa, nhiều lúc có gà tuyệt đỉnh nhưng không nuôi được, cũng không dám bán đi sợ rơi vào tay người chưa biết nuôi thì oan uổng con gà. Vì thế, khi ai mua gà, tôi thường hỏi, bạn chơi gà được bao lâu, biết nuôi gà không, mong bạn đừng tự ái.

Trân trọng!

 

Related posts

Leave a reply